Polska truskawkową potęgą w Unii Europejskiej

Polska, zaraz po Hiszpanii, jest największym producentem truskawek w Unii Europejskiej. Owoce te należą do absolutnych faworytów polskich konsumentów, a także cieszą się ogromnym uznaniem u odbiorców zagranicznych.

Światowym potentatem pozostają Chiny z roczną produkcją przekraczającą 4,1 mln ton oraz Stany Zjednoczone ze zbiorami na poziomie blisko 1,5 mln ton. W Unii Europejskiej, obok Polski, w ścisłej czołówce znajdują się Hiszpania z 28% udziałem w rynku unijnym (332 tys. ton w 2025 roku), Grecja (11%), Niemcy (11%) oraz Włochy (10%).

Truskawki gruntowe są w Polsce uprawą wyjątkowo podatną na kaprysy aury, ponieważ zdecydowana większość plantacji znajduje się na otwartych polach. Tegoroczne zbiory stoją pod dużym znakiem zapytania ze względu na silne przymrozki, które nawiedziły uprawy pod koniec kwietnia. Obecnie na polach wciąż trwa szacowanie strat.

Jak wskazuje Maciej Kmera, ekspert rynku hurtowego w Broniszach, niestabilna podaż owoców przekłada się na gwałtowne wahania cen. W trzecim tygodniu czerwca stawki w Broniszach wynosiły od 13 do 20 zł za kg, podczas gdy zaledwie tydzień wcześniej owoce można było kupić poniżej 10 zł za kg. Powodem zawirowań cenowych są ulewne deszcze, które utrudniają zbiory i negatywnie wpływają na jakość owoców. Handlowcy narzekają, że truskawki stają się przez to „wodniste” i mało trwałe w transporcie.

Popularność uprawy truskawek w Polsce jest wynikiem korzystnych warunków glebowo-klimatycznych, popytu krajowego na owoce deserowe i przetwory owocowe oraz utrzymującego się zapotrzebowania ze strony konsumentów zagranicznych – przede wszystkim na truskawki mrożone – wskazał KOWR.

Konsumpcji truskawek sprzyja rosnąca dostępność tych owoców. Dzięki uprawom szklarniowym pierwsze krajowe owoce deserowe pojawiają się już na początku drugiego kwartału, a odmiany powtarzające owocowanie pozwalają na zbiory aż do późnej jesieni. Główne okienko zbiorów polowych przypada tradycyjnie na okres od połowy czerwca do połowy lipca.

Uprawa truskawek w Polsce to domena mniejszych gospodarstw rodzinnych o areale od 1 do 10 ha. Jest to proces niezwykle pracochłonny, wymagający masowego zatrudniania pracowników sezonowych.

Produkcja charakteryzuje się przy tym silną rejonizacją – absolutnym liderem jest województwo mazowieckie, na terenie którego w 2025 roku znajdowało się aż 57% ogólnokrajowej powierzchni upraw. Kolejne miejsca zajmują województwa: lubelskie (10% udziału), łódzkie (8%), świętokrzyskie (5%) oraz dolnośląskie (4%). Łącznie te pięć regionów odpowiada za 85% powierzchni upraw i dostarcza 82% krajowych zbiorów.

W latach 2017–2025 krajowe zbiory truskawek, w zależności od warunków pogodowych, wahały się w granicach 146–196 tys. ton. W ubiegłym roku truskawki stanowiły około 30% wszystkich zebranych w Polsce owoców jagodowych.

W Centralnym Ośrodku Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) zarejestrowanych jest obecnie 40 odmian truskawek, które charakteryzują się zróżnicowanymi terminami dojrzewania. Do najpopularniejszych odmian wczesnych, owocujących już w maju, należą „Rumba”, „Kent” oraz „Honeoye”.

Znacząca część krajowych zbiorów truskawek kierowana jest na eksport. W latach 2016–2025 za granicę sprzedawano od 45 do 70% krajowej produkcji tych owoców.

Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że w 2025 roku wyeksportowano z Polski 74 tys. ton truskawek – w tym 59 tys. ton mrożonych oraz 15 tys. ton świeżych, czyli o 8% mniej niż w 2024 roku. Choć wolumen eksportu spadł w ujęciu rocznym, to jego wartość finansowa wyraźnie wzrosła. Wpływy z wywozu osiągnęły poziom 166 mln euro (wzrost o 14% względem 2024 roku), z czego aż 83% wygenerowała sprzedaż truskawek mrożonych – podało Biuro Analiz i Strategii KOWR.

W latach 2016–2025 z Polski wywożono rocznie 59–118 tys. ton truskawek mrożonych, co stanowiło 34–60% udziału w krajowych zbiorach. Głównym odbiorcą polskich mrożonek jest Unia Europejska, która odbiera 88% wolumenu (51 tys. ton). W ubiegłym roku truskawki mrożone z Polski sprzedawano głównie do Niemiec (17 tys. ton), Francji oraz Niderlandów. Do tych krajów wyeksportowano około 57% łącznego wolumenu truskawek mrożonych.

Jak zaznacza KOWR, eksport truskawek świeżych odbywa się na znacznie mniejszą skalę niż mrożonych. W ostatnich dziesięciu latach z Polski wyeksportowano od 6 do 20 tys. ton truskawek świeżych, co stanowiło od 3 do 12% krajowych zbiorów. W 2025 roku dominującym kierunkiem wywozu były kraje pozaunijne (76% łącznego wolumenu), w tym przede wszystkim Białoruś (75%, 11 tys. ton). Spośród krajów unijnych najwięcej świeżych truskawek z Polski trafiło do Niemiec, na Litwę i do Czech.

źródło: tvp.pl / za PAP