Rok 2026 przynosi zmiany w przepisach dotyczących środków ochrony roślin związane z nowelizacjami wprowadzanymi przez:
- Ustawę z 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie roślin przed agrofagami.
- Ustawę z 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o środkach ochrony roślin.
Zawierają one między innymi zapisy zaostrzające nadzór nad wprowadzaniem do obrotu środków ochrony roślin, nowe zasady ewidencjonowania zabiegów czy zwiększenie kar za nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa (np. stosowanie środków wycofanych z obrotu).
Fumiganty
Jednym z najważniejszych punktów tegorocznych zmian jest ostrzeżenie przed nieprawidłowym stosowaniem fumigantów, czyli preparatów zawierających fosforek glinu lub fosforek magnezu. Są one bardzo groźne ponieważ w kontakcie z wilgocią atmosferyczną uwalniają fosforowodór – gaz, który jest śmiertelnie trujący dla ludzi i zwierząt. Środków tych nie wolno stosować w budynkach mieszkalnych, inwentarskich ani w pomieszczeniach sąsiadujących z nimi. Fumigację mogą przeprowadzać wyłącznie osoby posiadające specjalne, aktualne uprawnienia (konieczne ukończone szkolenie w zakresie fumigacji).
Należy pamiętać, że preparaty te mogą być sprzedawane wyłącznie osobom, które:
- ukończyły szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji potwierdzone zaświadczeniem o ukończeniu tego szkolenia lub
- prowadzą szkolenia w zakresie środków ochrony roślin lub
- są pracownikami naukowymi szkół wyższych lub instytutów badawczych
– jeśli posiadają zaświadczenia wydane przez WIORIN.
Przedsiębiorca sprzedający środki ochrony roślin, jest obowiązany potwierdzać sprzedaż środków do fumigacji ostatecznym ich nabywcom, fakturą zawierającą:
- imię, nazwisko oraz adres i miejsce zamieszkania albo nazwę oraz adres i siedzibę ostatecznego nabywcy tych środków i dane o ilości sprzedaży,
- prowadzić ewidencję ostatecznych nabywców środków ochrony roślin, zawierającą następujące informacje:
a) dane ostatecznego nabywcy środków ochrony roślin obejmujące:
– imię i nazwisko oraz numer zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji,
b) nazwę handlową zbytych środków ochrony roślin i ich ilość,
c) datę zbycia środków ochrony roślin.
Do zakupu fumigantów nie można wystawić upoważnienia innej osobie. Fumigantów nie można również sprzedawać online.
Upoważnienie do zakupu środków ochrony roślin
Przepisy dotyczące sprzedaży środków ochrony roślin zabraniają ich zbywania osobie, która:
1) nie posiada ważnego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie środków ochrony roślin albo pisemnego upoważnienie do nabycia środków ochrony roślin udzielonego przez osobę spełniającą warunki określone w ustawie, potwierdzającego posiadanie uprawnień do nabycia tych środków ochrony roślin lub
2) odmawia okazania ww. dokumentów lub
3) odmawia okazania dokumentu potwierdzającego jej tożsamość;
4) nie przekazuje informacji, wymaganych przy sprzedaży na odległość lub przekazuje te informacje niezgodnie ze stanem faktycznym – w przypadku osoby dokonującej nabycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Z powyższych zapisów wynika, że osoba posiadająca odpowiednie szkolenie może „upoważnić” inną osobę do zakupu środków ochrony roślin, ale tylko przy spełnieniu konkretnych warunków i okazaniu dokumentów. Sprzedawca może więc sprzedać środki na podstawie upoważnienia, jeżeli:
- osoba bez zaświadczenia przedstawia upoważnienie od osoby, która ma ważne szkolenie, i
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia tej drugiej osoby jest dołączone (oryginał lub kopia).
Ustawa nie podaje wzoru takiego upoważnienia, ale jasno wskazuje, że upoważnienie musi potwierdzać, że:
- osoba upoważniająca ma ważne szkolenie,
- osoba upoważniona działa w jej imieniu.
Najlepiej więc, aby upoważnienie sporządzić pisemnie i zawrzeć w nim:
1. Dane osoby upoważniającej (czyli tej z uprawnieniami)
- imię i nazwisko
- adres zamieszkania
- numer PESEL (zalecane, często wymagane przez sprzedawców)
- numer i data ważności zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin
- ewentualnie: nazwa gospodarstwa / NIP (jeśli dotyczy)
2. Dane osoby upoważnionej (tej, która kupuje środki) – powinny dotyczyć konkretnej osoby
- imię i nazwisko
- adres zamieszkania
- numer PESEL
- numer dowodu osobistego (często wymagany w praktyce)
3. Zakres upoważnienia
Wyraźna informacja, że osoba upoważniona jest uprawniona do:
- nabywania środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych
- wyłącznie na potrzeby gospodarstwa osoby upoważniającej
Można (i warto) dodać:
- czy dotyczy wszystkich środków, czy określonej grupy (np. herbicydy, fungicydy),
- czy dotyczy jednorazowego zakupu czy wielu zakupów.
4. Okres obowiązywania
- konkretna data: „od … do …”
- albo zapis: „do czasu cofnięcia, nie dłużej jednak niż do końca ważności szkolenia”
W praktyce sklepy preferują upoważnienia terminowe.
5. Data i miejsce sporządzenia
- miejscowość
- data
6. Podpis
- własnoręczny podpis osoby upoważniającej,
- podpis osoby upoważnionej – nieobowiązkowy, ale zalecany.
Sprzedaż środków ochrony roślin on-line
W przypadku składania oferty zbycia środka ochrony roślin ostatecznemu nabywcy w ramach tzw. umowy na odległość należy:
a) umieścić w ofercie zbycia tego środka ochrony roślin:
– numer wpisu do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wprowadzania środków ochrony roślin do obrotu lub konfekcjonowania tych środków i kopię zaświadczenia o dokonaniu wpisu do tego rejestru,
– informację, że nabycia środków ochrony roślin mogą dokonać jedynie osoby pełnoletnie, które spełniają warunki wymagane od osób nabywających środki ochrony roślin określone w przepisach,
b) wymagać podania przez osobę dokonującą nabycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych:
– imienia i nazwiska,
– numeru zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie środków ochrony roślin albo numeru zaświadczenia, potwierdzającego posiadanie uprawnień do nabycia tych środków ochrony roślin,
– nazwy podmiotu, który wydał zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie środków ochrony roślin, albo wojewódzkiego inspektora, który wydał zaświadczenie,
– terminu ważności zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie środków ochrony roślin.
Przepisy te nie dotyczą mikro-przedsiębiorców, jeżeli wprowadzają oni do obrotu jedynie środki ochrony roślin, przeznaczone dla użytkowników nieprofesjonalnych.
W nowelizacjach zmieniono zasady dotyczące zgłaszania zamiaru stosowania integrowanej produkcji roślin. Zainteresowany producent roślin zgłasza uprawy corocznie podmiotowi certyfikującemu, nie później niż 14 dni przed siewem albo sadzeniem roślin, albo – w przypadku roślin wieloletnich do dnia 1 marca każdego roku. Podmiot certyfikujący może przyjąć to zgłoszenie również po upływie tego terminu, jeżeli nie wpłynie to na możliwość sprawdzenia spełnienia przez producenta roślin stosującego integrowaną produkcję roślin wymagań, i przeprowadzenie kontroli, jednak nie później niż w dniu siewu albo sadzenia roślin, a w przypadku roślin wieloletnich – rozpoczęcia wegetacji roślin. Obok powyższej zmiany wprowadzono również zapisy porządkowe w przypadku zmiany przez producenta roślin podmiotu certyfikującego.
Wydawanie zaświadczeń osobom zwolnionym ze szkolenia dotyczącego środków ochrony roślin
Odbycie szkolenia dotyczącego środków ochrony roślin nie jest wymagane od:
1) osób, które posiadają zaświadczenie wydane przez szkołę ponadpodstawową lub szkołę wyższą stwierdzające, że w dokumentacji przebiegu nauczania tej osoby zostały uwzględnione wszystkie zagadnienia ujęte w programie szkolenia;
2) osób prowadzących szkolenia w zakresie środków ochrony roślin lub integrowanej ochrony roślin.
3) pracowników naukowych szkół wyższych lub instytutów badawczych, jeżeli do zakresu obowiązków tych pracowników naukowych należy prowadzenie zajęć dydaktycznych, badań naukowych lub prac rozwojowych z zakresu rolnictwa, ogrodnictwa lub leśnictwa;
4) osób, które nie wcześniej niż przed upływem 5 lat, przed nabyciem środków ochrony roślin, ukończyły szkolenie wymagane dla użytkowników profesjonalnych w innym państwie członkowskim UE lub w państwie będącym stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
W przypadku tych osób potwierdzeniem uzyskania uprawnień do nabycia środków ochrony roślin jest zaświadczenie wydawane przez wojewódzkiego inspektora właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby, która uzyskała te uprawnienia, na wniosek tej osoby.
Ewidencja zabiegów
W Ustawie z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o środkach ochrony roślin został dodany rozdział 10a, który wprowadza zapis stanowiący, że dokumentację dotyczącą środków ochrony roślin zastosowanych przez użytkownika profesjonalnego przenosi się do formatu elektronicznego do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, w którym te środki ochrony roślin zostały zastosowane (dotyczy zastosowań przed dniem 1.01.2030 roku). Do końca 2026 roku nie jest jednak wymagane prowadzenie i przechowywanie zapisów w formacie elektronicznym. Ewidencja może być prowadzona jak dotychczas, w takim samym zakresie danych. Od 2027 roku zapisy w formie elektronicznej będą musiały być dokonane do 31 stycznia kolejnego roku, a od 2030 roku już w terminie 30 dni od zastosowania.
Powyższy harmonogram cyfryzacji ewidencji zabiegów ochrony roślin jest rozłożony w czasie, aby umożliwić rolnikom płynne dostosowanie się do nowych wymogów. Podsumowując:
1. Rok 2026: Okres przejściowy (brak zmian)
W tym roku nie ma jeszcze obowiązku posiadania ewidencji w formie cyfrowej.
- Forma: Możesz prowadzić zapisy tak jak do tej pory – na papierze (np. w tradycyjnej książce ewidencji) lub w dowolnym własnym pliku.
- Termin: Należy wpisywać zabiegi na bieżąco, a dokumentację przechowywać przez 3 lata.
2. Lata 2027–2029: Obowiązkowy format elektroniczny (raz w roku)
Od 2027 roku wchodzi obowiązek posiadania danych w formacie elektronicznym, ale termin ich wprowadzenia jest bardzo odległy od daty zabiegu.
- Forma: W ciągu danego roku dane zapisywane dowolnie
- Termin: Dane za cały rok poprzedni musisz przenieść do formatu elektronicznego (w udostępnionej aplikacji) do dnia 31 stycznia roku następnego.
- Przykład: Zabiegi wykonane w marcu, maju i wrześniu 2027 roku muszą zostać wprowadzone do systemu najpóźniej do 31 stycznia 2028 roku.
3. Od 1 stycznia 2030 r.: Pełna cyfryzacja "na bieżąco"
To docelowy etap, w którym ewidencja staje się narzędziem niemal natychmiastowego raportowania.
- Forma: Wyłącznie format elektroniczny.
- Termin: Masz maksymalnie 30 dni od dnia wykonania zabiegu na wprowadzenie danych do systemu.
- Przykład: Jeśli wykonasz oprysk 15 maja 2030 r., musisz go zarejestrować w systemie do 14 czerwca 2030 r.
Ważna uwaga: do końca 2026 roku zakres danych w ewidencji nie ulega zmianie – wpisujemy te same informacje co dotychczas (data, uprawa, powierzchnia, nazwa środka, dawka i powód zastosowania). Od 2027 roku system elektroniczny może wymagać bardziej ustandaryzowanego sposobu opisu tych danych.
Katalog szkoleń i zastosowanie agrolotnicze
Od marca br. obowiązuje poniższy rodzaj szkoleń w zakresie stosowania środków ochrony roślin:
1) przy użyciu sprzętu naziemnego, z wyłączeniem sprzętu montowanego na pojazdach szynowych i innego sprzętu stosowanego w kolejnictwie;
2) przy użyciu sprzętu agrolotniczego;
3) metodą fumigacji;
4) przy użyciu sprzętu naziemnego montowanego na pojazdach szynowych lub innego sprzętu stosowanego w kolejnictwie.
Należy zaznaczyć, że mimo możliwości ukończenia szkolenia do stosowania środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu agrolotniczego, zgodnie z ustawą, istnieje ogólny zakaz stosowania środków ochrony roślin metodą agrolotniczą, chyba że:
- zwalczanie organizmów szkodliwych nie jest możliwe przy użyciu sprzętu naziemnego lub
- zastosowanie środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu agrolotniczego stwarza mniejsze zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt lub dla środowiska niż przy użyciu sprzętu naziemnego.
Dodatkowo chociaż zabrania się stosowania przy użyciu sprzętu agrolotniczego między innymi środków chwastobójczych, to nie dotyczy to środków ochrony roślin zwalczających rośliny pasożytnicze.
Opracowanie: Paweł Dopierała
źródło: wir.org.pl
Najnowsze komentarze