Parlament Europejski przyjął pakiet poprawek do przepisów regulujących Wspólną Politykę Rolną (WPR), które mają uprościć system dopłat, zmniejszyć obciążenia administracyjne oraz lepiej dostosować wsparcie do realiów gospodarstw, zwłaszcza małych, ekologicznych i rodzinnych. Zmiany obejmują m.in. warunkowość, normy GAEC, płatności dla małych gospodarstw, młodych rolników oraz definicje trwałych użytków zielonych.
- Zwolnienie małych gospodarstw z warunkowości
Jedną z najważniejszych zmian jest zwolnienie gospodarstw o powierzchni do 10 ha z systemu warunkowości (SMR i GAEC). Parlament uznał, że koszty kontroli i obowiązki administracyjne w takich gospodarstwach są nieproporcjonalne do efektów środowiskowych. Oznacza to mniej kontroli i sankcji dla najmniejszych producentów
- Duże uproszczenia dla rolników ekologicznych i chronionych obszarów
Rolnicy, których całe gospodarstwo lub jego część jest:
- certyfikowana ekologicznie lub w trakcie konwersji,
- położona na obszarach Natura 2000,
są automatycznie uznawani za spełniających normy GAEC 1–7 w odniesieniu do tych gruntów. To oznacza mniej formalności i mniejsze ryzyko sankcji przy kontrolach.
- Zmiany w GAEC 7 – koniec obowiązku dywersyfikacji upraw
Nowe przepisy wprowadzają istotne uproszczenie:
- gospodarstwa do 50 ha są uznawane za spełniające normę GAEC 7,
- zasada dwóch upraw zostaje całkowicie zniesiona.
To szczególnie ważna zmiana dla gospodarstw zbożowych i posiadających uproszczony płodozmian.
- Wyższe wsparcie dla małych gospodarstw
Roczny limit płatności dla małych gospodarstw został podwojony – z 2 500 euro do 5 000 euro. Ma to poprawić stabilność dochodów i ograniczyć konieczność korzystania z bardziej złożonych instrumentów wsparcia.
- Korzystniejsze zasady dla młodych rolników
Wprowadzono możliwość wydłużenia wsparcia dla młodych rolników nawet o dodatkowe 5 lat, jeśli młody rolnik dołącza do spółdzielni, organizacji producentów lub innej formy wspólnego gospodarowania. To ma zachęcać do współpracy i ułatwiać sukcesję pokoleniową.
- Nowa definicja trwałych użytków zielonych (TUZ)
Zmieniono definicję TUZ, dając państwom członkowskim większą elastyczność. Kluczowe zmiany to:
- możliwe uznanie gruntów za TUZ po 7 latach bez zmianowania,
- grunty orne z 1 stycznia 2023 r. mogą zachować status gruntów ornych, nawet jeśli są czasowo użytkowane jako trawy lub pastwiska.
To ogranicza ryzyko „trwałego” wpadania gruntów w TUZ wbrew woli rolnika.
- Warunkowość społeczna – obowiązek odsunięty w czasie
Parlament usunął obowiązek nakładania kar za naruszenia przepisów prawa pracy w ramach warunkowości od 2025 r. Zamiast tego Komisja Europejska ma do końca 2026 r. przedstawić raport oceniający skuteczność tego rozwiązania. Dla rolników oznacza to brak natychmiastowych sankcji w tym zakresie.
- Płatności bezpośrednie bez podatków
Nowy przepis jednoznacznie stanowi, że płatności bezpośrednie nie mogą być obciążane podatkami ani innymi opłatami fiskalnymi przez państwa członkowskie, co wzmacnia ochronę dochodów rolników.
Co dalej?
Przyjęte poprawki nie działają automatycznie – będą teraz wdrażane przez państwa członkowskie w krajowych planach strategicznych WPR. Dla polskich rolników kluczowe będzie to, jak i kiedy zmiany zostaną przeniesione do przepisów krajowych oraz zasad naborów w ARiMR.
Nasz WIR:
Wielkopolska Izba Rolnicza od lat zgłasza poprawki do programów unijnych. Zauważamy, że nasze postulaty, które wnosiliśmy na początku programowania obecnej perspektywy finansowej dopiero dzisiaj są zauważane przez Komisję Europejską oraz administrację państw członkowskich. To źle świadczy o jakości dialogu ze środowiskami rolniczymi. Z drugiej strony wypada się cieszyć, na zasadzie lepiej późno niż wcale. Szkoda jednak tych zmarnowanych lat, kosztów i pracy rolników związanych tylko z biurokratyczną mitręgą. Wdrożony teraz pakiet nie jest oczywiście naszym zdaniem wystarczający. Komisja Europejska otwiera rynki na żywność z krajów, gdzie nie obowiązują prawie żadne przepisy i biurokracja. Jeśli mamy z nimi konkurować to ręce unijnych rolników też muszą być uwolnione od przysłowiowego już łańcucha administracyjnego. Jako izba będziemy się domagać implementacji unijnych uproszczeń do polskich przepisów, które jak zauważamy często wybiegają ponad unijne minimum.
Opracowanie: Paweł Dopierała / Andrzej Przepióra
źródło: wir.org.pl
Najnowsze komentarze