Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej Rozumiem
2019_A_Merpan_Promocja
2019_Delany

Nowe możliwości w ochronie przed parchem i chorobami przechowal...

Nowe możliwości w ochronie przed parchem i chorobami przechowal...

Kilka lat temu wprowadzono na rynek innowacyjne środki ochrony roślin zawierające laminarynę – substancję czynną uruchamiającą naturalne mechanizmy obronne roślin. W 2019 środek Plantivax zawierający laminarynę, który do tej pory zarejestrowany był w ochronie jabłoni i gruszy będzie można zastosować także przeciwko parchowi (infekcje wtórne) oraz chorobom przechowalniczym takim jak, parch przechowalniczy i gorzka zgnilizna jabłek.

Na czym polega innowacyjność laminaryny? Aby to lepiej zrozumieć warto dowiedzieć się więcej o naturalnych mechanizmach obronnych roślin.

Rośliny są cały czas narażone na niekorzystne działanie różnych czynników zarówno abiotycznych (m.in. zbyt wysoka/niska temperatura, nadmiar/niedobór wody czy uszkodzenia mechaniczne) jak i biotycznych (patogeny i szkodniki). W toku ewolucji wytworzyły więc zróżnicowane mechanizmy obronne. W uproszczeniu możemy podzielić je na te, które zapewniają odporność konstytutywną (istnieje cały czas) oraz odporność indukowaną (powstaje na skutek działania czynnika stresowego – biotycznego lub abiotycznego). Zaletą obu rodzajów systemicznej odporności jest to, że działają przeciwko szerokiemu zakresowi patogenów.

Mechanizmy obronne roślin

Odporność konstytutywna   Odporność indukowana 
Odporność strukturalna np. kolce, ciernie   Lokalna odporność nabyta (LAR) związana m.in. z reakcją nadwrażliwości
Odporność chemiczna np. wytwarzanie substancji negatywnie oddziałujących na organizmy roślinożerne   Systemiczna odporność nabyta (SAR) – indukowana poprzez kontakt z patogenem. Cząsteczki sygnałowe to m.in. kwas salicylowy (SA) i H2O2.
  Systemiczna odporność indukowana (ISR) – indukowana przez niepatogeniczne bakterie rizosfery stymulujące wzrost roślin (PGPR) a także grzyby mikoryzowe. Cząsteczki sygnałowe to kwas jasmonowy (JA) i etylen.  


Istnieją substancje imitujące relację patogen-roślina dzięki czemu dochodzi do indukowania systemicznej odporności w roślinie nawet bez obecności patogena, jedną z nich jest laminaryna. Na uwagę zasługuje to, że po zastosowaniu laminaryny dochodzi do indukcji obu rodzajów odporności systemicznej (SAR i ISR). W badaniach laboratoryjnych wykazano, że krótko po zastosowaniu roztworu laminaryny nalistnie na roślinę m.in.:

  • wzrasta aktywność amoniakoliazy L-fenyloalaninowej (PAL) > kluczowy enzym w reakcjach SAR
  • wzrasta aktywność lipoksygenazy (LOX) > kluczowy enzym w reakcjach ISR


Na skutek tych reakcji dochodzi do wzmożonej syntezy m.in. tzw. białek PR (związanych z patogenezą) - różne klasy tych białek to m.in. glukanazy, chitynazy, osmotyny, inhibitory proteaz, proteinazy, lizozymy, peroksydazy oraz białka działające bakteriobójczo. Odgrywają one kluczową rolę w różnych reakcjach skierowanych przeciwko patogenowi od intensywnej lignifikacji ścian komórkowych po syntezę fitoaleksyn m.in. hamujące rozwój patogenów. W efekcie po zastosowaniu laminaryny roślina jest gotowa na atak ze strony patogena.

Podsumowując, laminaryna:
- aktywuje naturalne mechanizmy obronne roślin imitując kontakt patogen-roślina dlatego musi być stosowana zapobiegawczo
- nie oddziałuje na patogeny, a więc nie jest możliwe uodpornienie patogenów na środki zawierające laminarynę
- wzmacnia odporność roślin przeciwko szerokiemu spektrum patogenów (grzyby, bakterie, wirusy) jakkolwiek poziom ochrony zależy od presji patogena

Trzeba pamiętać jednak, że działanie laminaryny w roślinie trwa przez około 7-10 dni, po tym czasie zabieg należy powtórzyć.

Co niezwykle ważne: po zastosowaniu laminaryny nie ma pozostałości i nie ma karencji.


Dlatego też laminaryna:
- może być stosowana krótko przed zbiorem albo pomiędzy zbiorami
- pozwala ograniczyć liczbę wykrywanych substancji aktywnych (jeżeli środek zawierający laminarynę zostanie użyty zamiast konwencjonalnego fungicydu)
- pozwala ograniczyć poziom pozostałości danej substancji (jeżeli np. środek zawierający laminarynę zostanie użyty w programie do zastąpienia części zabiegów danym fungicydem)
- obniża ryzyko powstania ras odpornych patogenów poprzez zmniejszenie liczby zabiegów tradycyjnymi fungicydami

Ponadto środki zawierające laminarynę:
- nie pozostawiają widocznych osadów na owocach ani innych częściach roślin
- są całkowicie bezpieczne dla stosującego, konsumenta oraz środowiska naturalnego.

Biologiczna ochrona przeciw
zarazie ogniowej, parchowi (infekcje wtórne) i chorobom przechowalniczym

W Polsce pierwszym środkiem ochrony roślin zawierającym laminarynę jest zarejestrowany w 2013 roku Vaxiplant SL – do ochrony truskawki przed chorobami liści, a także szarą pleśnią oraz pomidora przed bakteryjną cętkowatością. Dwa lata później na rynku pojawił się Plantivax początkowo zarejestrowany do ochrony jabłoni i gruszy przed zarazą ogniową. W tym roku Plantivax uzyskał rejestrację kolejnych zastosowań - choroby przechowalnicze jabłoni i parch jabłoni (infekcje wtórne). W dalszej kolejności planowana jest rejestracja na mączniaka prawdziwego jabłoni.

Plantivax po rozszerzeniu rejestracji o zapobieganie chorobom przechowalniczym będzie atrakcyjną alternatywą dla konwencjonalnych fungicydów, gdyż jest w stanie zapewnić porównywalny poziom skuteczności w warunkach mniejszej i średniej presji ze strony patogenów przy jednoczesnym braku pozostałości. Oczywiście w warunkach silnej presji ze strony chorób na przykład długo utrzymującej się wilgotności i częstych opadów skuteczność laminaryny będzie niższa ze względu na mechanizm działania – działanie zapobiegawcze i czas potrzebny do wytworzenia odpowiedniego poziomu odporności. W takich warunkach zalecane jest zastosowanie konwencjonalnych fungicydów.

Skuteczność laminaryny w ochronie jabłek przed najważniejszymi chorobami przechowalniczymi wykazano m.in. w badaniach ścisłych przeprowadzonych w Polsce w sezonie 2016/2017. Zabiegi wykonywano w trakcie 4 tygodni przed zbiorem, substancja porównawczą był fludioksonil stosowany w zarejestrowanej dawce i dozwolonych terminach 3 tygodnie i tydzień przed zbiorem. Środek zawierający laminarynę był stosowany cztery razy w odstępach 7 dni. Owoce przechowywano w zależności od doświadczenia przez 4,5 do 5 miesięcy w chłodni zwykłej a następnie przez 7 dni w temperaturze pokojowej.

Uzyskane wyniki potwierdzają, że w warunkach niewielkiej i średniej presji ze strony patogenów sprawców chorób przechowalniczych jabłek skuteczność laminaryny może być porównywalna do konwencjonalnego fungicydu. Co ciekawe, program ochrony opierający się na 2 zabiegach środkiem zawierającym fudioksonil i dwóch zabiegach środkiem zawierającym laminarynę był niekiedy nawet bardziej skuteczny od programu opartego wyłącznie na stosowaniu fludioksonilu.

 

 % owoców z objawami gorzkiej zgnilizny (średnia z 5 doświadczeń) Polska 2016/2017
% owoców z objawami gorzkiej zgnilizny (średnia z 5 doświadczeń) Polska 2016/2017
 % owoców z objawami szarej pleśni (średnia z 5 doświadczeń) Polska 2016/2017
% owoców z objawami szarej pleśni (średnia z 5 doświadczeń) Polska 2016/2017
 % owoców z objawami mokrej zgnilizny (średnia z 3 doświadczeń) Polska 2016/2017
% owoców z objawami mokrej zgnilizny (średnia z 3 doświadczeń) Polska 2016/2017


Środki zawierające laminarynę staną się też interesującym uzupełnieniem programu ochrony jabłoni przed infekcjami wtórnymi parcha po zakończeniu infekcji pierwotnych. Również w tej sytuacji laminaryna może zastąpić konwencjonalne fungicydy w warunkach średniej i niskiej presji ze strony patogena. Zgodnie z wynikami przeprowadzonych badań łączne stosowanie laminaryny z konwencjonalnymi środkami ochrony roślin o działaniu kontaktowym może zwiększyć skuteczność zabiegu, niekiedy nawet przy obniżonej dawce fungicydu.

Skuteczność laminaryny w ochronie jabłoni przed wtórnymi infekcjami grzyba Venturia inaequalis – sprawcy parcha jabłoni wykazano m.in. w badaniach ścisłych przeprowadzonych w Polsce w roku 2015. W trakcie trwania infekcji pierwotnych prowadzono ochronę zgodną z zaleceniami właścicieli sadów, w których założono doświadczenia. Zabiegi (zarówno laminaryną jak i środkiem referencyjnym) wykonywano w trakcie infekcji wtórnych co 7-10 dni a substancją porównawczą był kaptan w formulacji 80 WG. Przed rozpoczęciem doświadczenia oceniono częstość występowania liści z objawami parcha (infekcje pierwotne) – objawy zostały stwierdzone na 10% liści.

 % liści/owoców z objawami parcha - ocena przy zbiorze (średnia z 6 doświadczeń) Polska 2015
% liści/owoców z objawami parcha - ocena przy zbiorze (średnia z 6 doświadczeń) Polska 2015
 % liści/owoców z objawami parcha - ocena przy zbiorze (średnia z 2 doświadczeń) Polska 2011
% liści/owoców z objawami parcha - ocena przy zbiorze (średnia z 2 doświadczeń) Polska 2011


W warunkach średniej presji ze strony parcha (infekcje wtórne) środek oparty na laminarynie istotnie ograniczył częstość występowania objawów zarówno na liściach i co ważniejsze na owocach, a jego skuteczność była nieznacznie niższa od środka referencyjnego.

W 2011 roku przeprowadzono doświadczenia ścisłe w warunkach silniejszej presji ze strony parcha (infekcje wtórne). Środek oparty na laminarynie ograniczył występowanie objawów zarówno na liściach jak i owocach jednakże jego skuteczność była istotnie niższa w porównaniu do środka referencyjnego. Na uwagę zasługuje jednak fakt, że łączne stosowanie substancji porównawczej w dawce 800 g/ha (czyli prawie o połowę niższej od zarejestrowanej) i środka zawierającego laminarynę zapewniło skuteczność wprawdzie nadal niższą od skuteczności środka referencyjnego ale jednak wyższą od skuteczności porównywalnej dawki samej laminaryny w warunkach wysokiej presji ze strony parcha wtórnego.

Podsumowując, rozszerzenie rejestracji środków zawierających laminarynę umożliwiające zastosowanie ich w ochronie jabłoni przed infekcjami wtórnymi parcha i chorobami przechowalniczymi jabłek da sadownikom możliwość ograniczenia pozostałości substancji aktywnych środków ochrony roślin (zarówno ich liczby jak i wykrywanego poziomu) przy zachowaniu zadowalającego poziomu ochrony.

Środki te będą mogły być wykorzystywane do zastąpienia części zabiegów wykonywanych w programach standardowymi fungicydami w warunkach niższej i średniej presji ze strony patogenów. Nasi klienci otrzymają możliwość zastosowania innowacyjnego produktu, całkowicie bezpiecznego dla użytkownika i środowiska – ochronę bez pozostałości.



źródło: Arysta LifeScience

Najnowsze ogłoszenia

sprzedam skrzynki jedynki

18.03.2019 19:31 autor: darek76

Sprzedam ciągnik rolniczy Władimirec

18.03.2019 13:43 autor: jmprzy

Sprzedam sad

18.03.2019 11:53 autor: sadownik3702

GLEBOGRYZARKA,SADZARKA,KOPACZKA

17.03.2019 11:27 autor: kkkkkk9

Sprzedam zgarniacz / widły do gałęzi

17.03.2019 11:26 autor: Michal85

siatka,ogrodzeniowa,uzywana,sprze

17.03.2019 11:22 autor: kkkkkk9

2019_Yara_seminarium_czeresniowe

Najnowsze komentarze

Skup interwencyjny: Są...
Panie Ministrze tym skupem interwencyjnym...
Sprzedam sad
Dobry interes. Sprzedać hektar za 300 a...
Nowa Zelandia chce olśnić...
Wielkie mecyje, czerwonego idareda kto nie...
Sprzedam sad
Tyle, że działka pewnie na nie byle jakiej...
Sprzedam sad
300tys/ha a myślałem ze u mnie jest droga...
ZSRP w sprawie umów...
Problem że tu nie da się edytować....
ZSRP w sprawie umów...
Co do cepa to pewnie prawda. Co do Pizy to...
ZSRP w sprawie umów...
Jaceo.. Każdy z twoich przodków pracował...
ZSRP w sprawie umów...
Ostatnie zdanie pokazuje na jaki rodzaj...
ZSRP w sprawie umów...
Widać przy tym pozostał tylko na wyższym...
ZSRP w sprawie umów...
Normalny Cyrk !!!!! Trochę nie na temat ale...
Komunikat jagodowy -...
u mnie nawet liście wszystkie nie spadły
ZSRP w sprawie umów...
To przecież można zostawić pod drzewami,...
ZSRP: Opłaciło się...
NIKT VAT-u NIE PODWYŻSZA NA SOKI (i na...
Od rana dym… protesty w...
Dobrze zrobili,ale teraz poniosą...
Od rana dym… protesty w...
Dobrze zrobili z tym wywalaniem jablek szkoda...
ZSRP w sprawie umów...
Drupi jak ty chcesz z pracownikami agencji...
ZSRP w sprawie umów...
Ok.Cena minimalna na owoce przemysłowe,ale...
ZSRP w sprawie umów...
Drupi,aleś Ty.....
ZSRP w sprawie umów...
Powinno być wymuszone prawo limitów z...
ZSRP w sprawie umów...
P. S. Skoro wszyscy wiedzą je kosztuje...
ZSRP w sprawie umów...
To żem napisoł to co wiedzioł. Powinno...
ZSRP w sprawie umów...
To nie jest takie proste, w przypadku płacy...
ZSRP w sprawie umów...
Oczywiście ja wszystko rozumiem ale...
Od rana dym… protesty w...
"Początek 2019 roku. Kilkadziesiąt spotkań...
Interwencja w sprawie Eskimosa
jak to nic... firma wykazała zysk za 4...
Od rana dym… protesty w...
tak a tutaj to demokracja,nie...
Od rana dym… protesty w...
A Ty Jacek chcesz sterroryzować wszystkie...
Od rana dym… protesty w...
Pretensje do wszystkich. to można...
Od rana dym… protesty w...
Pieprzyć ich. Ocenami tutaj to się ktoś...
ZSRP: Opłaciło się...
Sprawdziłem klasyfikacje GUS - aktualnie...
ZSRP: Opłaciło się...
Nie wiem czy dobrze rozumiem. Chcieli...
ZSRP: Opłaciło się...
Nie przypominam sobie, aby na którymkolwiek...
Zrezygnowano z ustawy...
Czy wy naprawdę nie widzicie jak wami można...
ZSRP: Opłaciło się...
Panie Maliszewski dobrze by było żeby Pan...
Zrezygnowano z ustawy...
A poza tym uważam, że embargo powinno...
Zrezygnowano z ustawy...
A może to zasługa ostatnich strajków w...
Zrezygnowano z ustawy...
Brawo! Naciski jednak pomagają! Wreszcie...
ZSRP: Opłaciło się...
Gratuluje !! Macie sukces w obronie KUPS nie...
ZSRP w sprawie umów...
No i ciągu 10 sekund 17 minusów...
ZSRP w sprawie umów...
W dwudziestym pierwszym wieku,w Polsce,UE i w...
Od rana dym… protesty w...
Podaje do wiadomości dla wszystkich...
Od rana dym… protesty w...
Szczekaj PiSowski piesku
Ardanowski: Te jabłka...
Liże dupe kaczce i tyle i ma dzięki temu...
Mamy nie więcej niż 5 lat...
Też tak mówiłem 15 lat temu. Śmieli się...
Ardanowski: Te jabłka...
Nie dać, a sprze-dać to z chęcią, ot taka...
Od rana dym… protesty w...
Mam nadzieje ze jak sie zmieni rzad to ci sie...
Od rana dym… protesty w...
peowskiej miało byc.
Od rana dym… protesty w...
o bardzo ładny przykład eowskiej swini....
Od rana dym… protesty w...
Jak ktoś ma sad na madzie rzecznej czy na...
KUPS: Rząd chce nałożyć...
"Podnosząc podatek z 5 proc. do 23 proc. (a...
Od rana dym… protesty w...
Na zimno patrząc ,duuuuża część sympatii...
Od rana dym… protesty w...
Miejmy nadzieję ,że bliskość wyborów nie...
Od rana dym… protesty w...
Zamknij Ryj PiSowska gnido
Od rana dym… protesty w...
Ten artykuł pisał jakiś PiSowski trol....
Ardanowski: Te jabłka...
Tak że, ten tego, hmm. Wyszło na to że...
Ardanowski: Te jabłka...
sam sobie odpowiedziałeś na swoje pytanie,...
Od rana dym… protesty w...
Oni poprostu spóźnili się na obrady...
Ardanowski: Te jabłka...
I co dobrego wniosła bezpłatna dystrybucja?...
Od rana dym… protesty w...
Więcej pochlebnych opinii widziałem dziś...
Ardanowski: Te jabłka...
można krytykować bezpłatna dystrybucje ale...
Od rana dym… protesty w...
Związek sadowników RP protestował latem...
Ardanowski: Te jabłka...
I co wysiedział? Złote jajko?
Ardanowski: Te jabłka...
Takie wlasnie macie argumenty mowa nienawisci...
Ardanowski: Te jabłka...
Końcówka linku:...
Ardanowski: Te jabłka...
Marcin, polecam ten artykuł:...
Od rana dym… protesty w...
Akurat pan Sas mówi logicznie i rzeczowo
Ardanowski: Te jabłka...
A co do energetyki to akurat dzieki pisowi...
Ardanowski: Te jabłka...
Tak dla PO i nowoczesnej. Chcemy...
Od rana dym… protesty w...
Minister Rolnictwa nas poniza, Rzad kosztem...
Od rana dym… protesty w...
Co do protestów pytanie czy Zachwieja Sas...
Od rana dym… protesty w...
Zachwiany pyknoł Ci 72 minusy.
Ardanowski: Te jabłka...
PIS won!!!!!!!krotko i na temat.
Ardanowski: Te jabłka...
Piątka (a nawet siódemka) "dla sadownictwa"...
Od rana dym… protesty w...
Tak jest, i dajemy jasny sygnał i zielone...
Od rana dym… protesty w...
Ta cała agrounia to nie jest jakas...
Od rana dym… protesty w...
pilzner13 ,,,no właśnie wystarczyło by...
Od rana dym… protesty w...
No i po co te zadymy,a wystarczyło by...
Od rana dym… protesty w...
Panie Marcinie Zachwieja ...Tak ,już jutro...
Ułatwienia w obrocie ziemią
Chaotyczne troche te nagranie ale jest dużo...
Ułatwienia w obrocie ziemią
Odnoszę wrażenie, że za ułatwienie...
Ułatwienia w obrocie ziemią
Też mi ułatwienia.... najpierw zablokowali...
Mirosław Maliszewski: Jaki...
No i najważniejsze:skoro obowiązkowe...
Mirosław Maliszewski: Jaki...
Czy pan Maliszewski tylko udaje czy nie zdaje...
Czy powinniśmy żądać...
Węgiel jedzie ropa płynie... Było kiedyś...
Czy powinniśmy żądać...
Boginią mądrości jest Atena... Jak to bywa...
Czy powinniśmy żądać...
Przepraszam, ale czy nikt jeszcze nie...
Czy powinniśmy żądać...
Zmusić prezesów grup nie zmusimy i tak...
Czy powinniśmy żądać...
musimy wiecej sadzic ! proponuje zawody w...
Czy powinniśmy żądać...
Od kogo żądać? Kto jest adresatem tych...
Jabłka „Amela”...
Taką sytuację przewidział już Molier w...
Czy powinniśmy żądać...
Moim zdaniem, ten cały wywód powinien się...
Jabłka „Amela”...
Normalne odmiany w których nie ma...
Jabłka „Amela”...
Może jaśniej; czy to jest nowa odmiana czy...
Mamy nie więcej niż 5 lat...
Przyjdzie maj jabłko będzie po 1zl i każdy...
Mamy nie więcej niż 5 lat...
Nie mamy już czasu na nic bo decyzje już...
Mamy nie więcej niż 5 lat...
Jeszcze 10 lat temu, niektórzy spierali się...
Eksport ukraińskich jabłek...
Coś mi się wydaje, że pisząc o Dubaju...
Mamy nie więcej niż 5 lat...
Widać,że facet ma bardziej poukładane w...
Mamy nie więcej niż 5 lat...
Problemem były i są programy...
Mamy nie więcej niż 5 lat...
Dziwne? Nikt nie komentuje...
Brona aktywna z wałem pakera
Witam ! chętnie wypożyczyłbym bronę ale...
Ardanowski: Rusza kolejna...
pszemek - czytać ze zrozumieniem w szkole...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Co się dziwić, od początku to...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Komuś, w ramach rozwiązywania problemów...
Komunikat sadowniczy -...
Dzień przed zabiegiem,do ropownicy wlać...
Komunikat sadowniczy -...
Siara. I jeszcze raz siara. Jest super na...
Komunikat sadowniczy -...
Prawidłowo nie dajmy się zwariować.
Komunikat sadowniczy -...
Zabaweczka z lochmanikiem zakonserwowano...
Komunikat sadowniczy -...
Oj przelicza sie w tym roku....bo ze...
KUPS: Podwyżka VAT na...
a jeszcze jedno, pytanie czy KUPS to...
KUPS: Podwyżka VAT na...
poprosimy KUPS o np. badania rynkowe...
KUPS: Podwyżka VAT na...
Prosze o uzupełnienie artykułu o stawki...
KUPS: Podwyżka VAT na...
Znowu jakieś bzdury o podwyżce vat-u na...
Ardanowski: Rusza kolejna...
A tak pomagał i rozwiązywał problemy...
Związkowcy i pracodawcy...
Artykuł wprowadza w błąd.Nie chodzi o...
Ardanowski: Rusza kolejna...
No zobaczymy co teraz będzie ,pozostawiam to...
Ardanowski: Rusza kolejna...
No zobaczymy co teraz będzie ,pozostawiam to...
Komunikat sadowniczy -...
Już się zaczyna...Ciekawe kto dalej da się...
Związkowcy i pracodawcy...
Nie ma większego syfu od tych napoi...
Związkowcy i pracodawcy...
Bardzo dobrze! w końcu nie będzie się im...
Jabłka przemysłowe - 0,30...
Kol. nigdy nie mów nigdy
ORLEN: Razem napędzamy...
A skąd wiesz jaką przebitkę ma ORLEN?...
Soki i nektary będą...
Ciekawe jaka będzie reakcja KUPS... Czy...
ORLEN: Razem napędzamy...
Powodzenia... jeżeli ktoś wierzy... Wójt...
ORLEN: Razem napędzamy...
Orlen będzie napędzał polskie rolnictwo...
Soki i nektary będą...
warto sprawdzić...
Soki i nektary będą...
Moim zdaniem raczej jest to sprawiedliwe,...
Jabłka przemysłowe - 0,30...
ja nie rozumiem xD Woziliście jabłka za 8...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Ciszej, bo kto będzie wypełniał Wasze...
Jabłka przemysłowe - 0,30...
Tylko z opcją wygranej w totka w pierwszym...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Może skorzystać z ostatniej propozycji...
Czy TAK będziemy cięli...
Hm ? skracać galęzie wyrastające pod...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Ostatnio czytałem o pracownicy prokuratury,...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Taka dygresja jak im się nie opłaca...
Czy TAK będziemy cięli...
Tu na portalu w temacie " Cena cięcia...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Takie dane raczej nie są jawne, może poza...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Widzisz Wania niektórzy mają szczęście,...
CBA sprawdzi interwencyjny...
Ale tego to już CBA nie sprawdza
Ardanowski: Rusza kolejna...
U mnie m.in 10zl i marudzą coś o 12zl
Ardanowski: Rusza kolejna...
SlawekS ja obstawiam ze podział tych nagród...
CBA sprawdzi interwencyjny...
Co za przewrotność, na początku był...
CBA sprawdzi interwencyjny...
Nawet pewnych wierzowcow w Wawie nie...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Dzis place ukrainie 8 zeta i bez fruktow.cena...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Masz rację Sławek, trochę znam sprawy...
Ardanowski: Rusza kolejna...
Uważasz, że mają za darmo pracować? Może...
Ardanowski: Rusza kolejna...
No tak, w końcu "te pieniądze im się po...
instagram

Advertisement