Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej Rozumiem
A_czerwinsk
2020_Captan_80_WG

Maliszewski: Tragiczna sytuacja polskich sadowników trwa

Jak informuje jablonka.info Mirosław Maliszewski tragiczna sytuacja polskich sadowników trwa. Trwają też rozmowy i szukanie przyczyn tego stanu. Jedni mówią, że winne są zagraniczne przetwórnie, drudzy, że brak eksportu, trzeci, że ogromne nasadzenia z poprzednich lat. Inni wskazują winnych wśród grup i firm handlowych, kolejni mówią, że wszystkiemu winna jest Unia Europejska i politycy.

Warto przed wyciąganiem pochopnych wniosków zwrócić uwagę na kilka faktów – informuje Mirosław Maliszewski.

Oznacza to, że jabłek wytwarzamy 3 razy więcej niż jeszcze dwadzieścia lat temu. Co ciekawe powierzchnia sadów, aż tyle razy nie wzrosła, bo w 2000 roku było około 170 tys. hektarów sadów jabłoniowych, podczas gdy obecnie to niecałe 200 tys. hektarów. Widzimy co prawda nowe plantacje w regionach, gdzie ich wcześniej nie było, ale są też miejsca, gdzie trochę drzew zniknęło. Jednak wzrost powierzchni nie jest trzykrotny, jak jest w przypadku zbiorów. Oznacza to, że głównym czynnikiem zwiększającym produkcję jest intensyfikacja produkcji i plonów z hektara. Największy przyrost powierzchni sadów i ich wydajności spowodowała ogromna produkcja relatywnie taniego, często nigdzie nieewidencjonowanego materiału szkółkarskiego, dostępnego na niemal każdym targowisku w rejonach upraw owoców (…).

Mitem jest też stwierdzenie, że wzrost nasadzeń to tylko i wyłącznie efekt środków pomocowych z Unii Europejskiej. Otóż dane agencyjne pokazują, że wsparcie spowodowało rzeczywiście zmianę technologii na wydajniejszą, ale jednocześnie spowodowało znaczącą poprawę struktury odmianowej, lepiej dostosowanej do rynku. Największy przyrost powierzchni sadów i ich wydajności spowodowała ogromna produkcja relatywnie taniego, często nigdzie nieewidencjonowanego materiału szkółkarskiego, dostępnego na niemal każdym targowisku w rejonach upraw owoców. Wpływ ma też struktura gospodarstw rodzinnych, niewielkich, dla których rozpoczęcie produkcji sadowniczej w miejsce typowo roślinnej było najkorzystniejszą finansowo i organizacyjnie alternatywą. Mnogość punktów skupu i firm handlowych też temu sprzyjała. Tak więc pomoc unijna miała raczej niewielkie znaczenie dla wzrostu nasadzeń i raczej duże dla wzrostu produkcji, ale też jej jakości.

Przemysł przetwórczy nadal przerabia około 50% wytwarzanych owoców. I tu akurat przez minione dwadzieścia lat niewiele się zmieniło. Zmienna jest tylko jakość jabłek kierowanych do przerobu, bo często trafiają tam owoce, które kiedyś trafiały na rynek deserowy, np. jabłka nieco gorzej wybarwione i o mniejszej średnicy. Zasadnicza część trafia na produkcję koncentratu, sporo mniej, mimo już dużego znaczenia rynkowego, kierowane jest na soki NFC (suchy przemysł) trochę na musy, pasty, mrożonki, wino owocowe, cydr,chipsy. Dominuje przeznaczenie na soki i całkiem nietrafne są próby „zwalenia” winy na niskie spożycie cydru, czy nieprodukowanie calvadosu. To mimo ich medialnej obecności produkty niszowe w skali światowej. Kiedy blisko dwadzieścia lat temu w warunkach sporego wówczas kryzysu powstawał Związek Sadowników RP, mówiliśmy, że jedną z przyczyn kłopotów jest prywatyzacja zakładów, które trafiły w ręce obcego kapitału. To właśnie był jeden z głównych powodów utworzenia naszej organizacji - sprzeciw wobec prywatyzacji największych zakładów przetwórczych w Polsce. Ośrodki decyzyjne przeniosły się za granicę, a nowi właściciele nie byli zainteresowani jakąkolwiek współpracą z plantatorami. Nie chcę odgrzewać wątków politycznych, bo błędy w tym zakresie popełnili wszyscy, od lewicy po prawicę. Każdy z rządów niepotrzebnie sprzedawał. Warto jednak uzmysłowić sobie, że większość obecnych firm zajmujących się przerobem owoców to zupełnie nowe zakłady. Tych z czasów poprzedniej epoki niewiele już dziś zostało. 

Zwiększyła się wyraźnie zdolność przerobowa przetwórni zlokalizowanych w Polsce. Przykładowo zaraz po 2000 roku przerabiały one około 1,3-1,5 mln ton jabłek rocznie, podczas, gdy w sezonie 2016/17 było to 2,2 mln ton, a mogą jeszcze więcej. W momencie prywatyzacji ich zdolności nie przekraczały 1 mln ton w sezonie. Tak więc rozwój przemysłu przetwórczego odbywał się równolegle ze wzrostem produkcji owoców. Nie jest wcale najgorszym efektem.

Nie jest wcale najgorszym efektem. Niestety dużo gorszym zjawiskiem była ich koncentracja właścicielska i usługowa. Koncentracja właścicielska oznacza, że jest kilka bardzo silnych firm o zasięgu światowym, które dysponują największymi możliwościami przerobu, a usługowa, że pozostałe firmy świadczą usługę na ich rzecz. Tak więc, mimo że zakładów w Polsce jest około 50, to tak naprawdę warunki dyktują 2-3 koncerny. 

W takich warunkach osiągnięcie porozumienia mającego charakter niedozwolonej zmowy jest bardzo proste. Doświadczamy tego corocznie. Tylko narzucone odgórnie wieloletnie umowy kontraktacyjne mogą to zmienić. I dlatego napotykają na tak wielki opór środowiska przetwórczego.

Jedną z przyczyn obecnych kłopotów, choć nie największą, jest malejące spożycie wewnętrzne. Polacy, podobnie jak i inni Europejczycy jedzą coraz mniej jabłek. Jeszcze kilkanaście lat temu na rynku wewnętrznym sprzedawało się nawet 800 tys. ton jabłek rocznie. Obecnie jest to już tylko około 600 tys. ton. Dzieję się tak pomimo wielu programów i akcji promocyjnych, w tym unijnego „Owoce w szkole”. Jednak nawet ten spadek o 200 tys. ton nie jest najważniejszy. Przypomnę, że w tym czasie zwiększyliśmy produkcję o 3 mln. ton. Gdyby, więc Polacy jedli nawet kilka razy więcej jabłek niż obecnie, to i tak nie zjedliby całej nadwyżki. Analiza pokazuje więc wyraźnie, że dla polskich sadowników alternatywą był i jest eksport. I znów spójrzmy na liczby. Sezon 2000/2001, a więc osiemnaście lat temu cechował eksport na poziomie około 300 tys. ton, podczas, gdy w rekordowym 2012/13 wyniósł 1,25 mln ton. To był czterokrotny wzrost. Spośród wszystkich kanałów dystrybucji największy wzrost zanotował właśnie eksport jabłek deserowych. To, że znakomita większość trafiała do Rosji, największego na świecie importera jabłek, była świetnie odrobioną lekcją przez całe nasze środowisko. Przez te kilkanaście lat wyparliśmy skutecznie innych dostawców. Dlatego polityczne embargo z roku 2014 tak mocno w nas uderzyło. Pozbawiło możliwości bezpośredniej sprzedaży, przez co nasza konkurencyjność spadła i spowodowało ogromny impuls dla rozwoju produkcji owoców w krajach nim nieobjętych i w samej Rosji. Niektórzy uważają, że popełniliśmy błąd uzależniając się od tego chimerycznego, jak się później okazało, rynku, nie szukając alternatywy. Pragnę tylko przypomnieć, że widząc ciągle rosnącą produkcji o otwarciu rynku chińskiego, czy indyjskiego Związek Sadowników mówił już na długo przed 2014 rokiem. Wielu, którzy dziś stawiają zarzut uzależnienia od Rosji, słysząc wówczas o eksporcie do Azji i Afryki, pukało się w czoło. Warto sobie uzmysłowić, że w miesiącach największego eksportu z samego grójeckiego potrafiło dziennie wyjeżdżać nawet 300 TIR-ów z jabłkami na Wschód. Jak taką ilość wywieźć do Chin? To nierealne.

Jak zaznacza Mirosław Maliszewski - moim zdanie brak eksportu do Federacji Rosyjskiej to obok sytuacji w przetwórstwie największa przyczyna naszych obecnych kłopotów. Ktoś mógłby powiedzieć, że pierwszym kryzysowym sezonem był ten z 2014, kiedy zaskoczyło nas embargo. To prawda. Jednak wówczas sytuacja było nieco inna.

Po pierwsze: zbiory były niższe niż tegoroczne, kiedy to mamy do czynienia z rekordowymi plonami, wskutek ubiegłorocznego poprzymrozkowego „odpoczynku” drzew i wyjątkowo korzystnej pogody. Po drugie: na przełomie roku wszedł w życie mechanizm wycofywania jabłek poprzez banki żywności dla ludności ubogiej, który miał ogromnie pozytywny wpływ na wzrost cen. Warto wiedzieć, że udało się wtedy – pomimo powszechnej krytyki – dodatkowo zagospodarować na rynku ponad 200 tys. ton w sezonie 2014/15 i blisko 270 tys. ton rok później. Dziś tęsknimy za tym mechanizmem i jego warunkami. Po trzecie: nie wiedzieć czemu przetwórnie postanowiły nie kupować jabłek w ilościach, które są w stanie przerobić i sprzedać w postaci soków. To, wbrew logice i warunkom zewnętrznym (niskie zbiory w Chinach, największym na świecie producencie koncentratu), działanie skierowane przeciwko nie tylko polskim sadownikom. Podobnie niskie ceny są w innych krajach. Nie ma to moim zdaniem żadnego logicznego i etycznego wytłumaczenia. Po czwarte: pomoc rządowa jest raczej propagandowa niż realna. Choć niektóre media publiczne trąbią o tysiącach ton kupionych w ramach interwencji, to na dzień dzisiejszy nie znam sadownika, który w ramach akcji sprzedał choćby kilogram. Oby się to wkrótce zmieniło. Nie ma też, jak w 2014 roku nawet niewielkich rekompensat za straty rynkowe i znaczących pieniędzy z tytułu suszy. Po piąte: zbiory w krajach sąsiedzkich i u naszych największych dotychczasowych odbiorców są również wysokie. Praktycznie nie ma więc eksportu i jedyna sprzedaż, jaka się odbywa to na rynek wewnętrznych, a ten, jak wskazują poprzednie rozważania nie jest w stanie wchłonąć takiej ilości jabłek. Po szóste: sytuacja sadowników jest fatalna i gorsza niż w feralnym 2014 roku. Po sezonie przymrozkowym niewielu ma jakiekolwiek zapasy pieniędzy, a koszty wzrosły niesamowicie Zwłaszcza siły roboczej. Do sadowników dzwonią komornicy z firm sprzedających środki ochrony roślin, banki żądają spłat rat kredytów itp. Potęguje to frustracje, panikę. Sadownicy, żeby uzyskać jakikolwiek przypływ gotówki wbrew swojej godności oddają „przemysł” poniżej 10 groszy i „deser” poniżej 50 groszy.

Spodziewając się takiego przebiegu sezonu, żeby temu wszystkiemu przeciwdziałać, od wiosny postulowaliśmy o pilne negocjacje z Komisją Europejską w sprawie kontynuacji mechanizmu wycofywanie, a latem w czasie protestów zgłosiliśmy postulat skierowania 500 tys. ton jabłek na cele energetyczne. I wbrew niektórym, krytycznie odnoszącym się do tego pomysłu, mówiąc, że walczymy tylko o u boczny produkt „przemysł”, chcieliśmy obronić też „deser”. Tak bowiem niestety w Polsce jest, że owoce do przerobu mają ogromny i nawet decydujący wpływ na cenę jabłek deserowych. Widać to w każdej analizie za okres minionych kilkunastu lat i mimo, że tak być nie powinno, tak jest. Póki mamy w przeznaczeniu proporcję około 50:50 tego nie zmienimy.

Na dzień dzisiejszy więc tylko „zdjęcie” z rynku kilkuset tysięcy ton może poprawić nasz stan. Bez tego działania zgnije kolejny milion ton jabłek, a pieniędzy w kieszeniach sadowników nadal nie będzie. Oby, więc „Eskimos” nie zapadł w zimowy sen (…).

To analiza i propozycja na dziś. O działaniach w dłuższej perspektywie warto będzie rozmawiać m.in . na licznych zimowych spotkaniach sadowniczych, ale też w domowym zaciszu, gdzie często podejmowane są decyzje o przyszłości naszych gospodarstw.

Mirosław Maliszewski, Prezes Związku Sadowników RP Poseł na Sejm RP


 

Eskimos: Zakontraktowano 230 tys. ton jabłek przemysłowych [czytaj wpis] >>>



REKLAMA
2020_Pronutiva

komentarze (0):

dodaj komentarz

Tego artykułu jeszcze nikt nie komentował. Bądź pierwszym, który dodał komentarz!

Dodaj komentarz

Zaloguj się aby dodać komentarz! Przejdź do »formularza logowania«

Czytaj także

Waloryzacja świadczeń wypłacanych przez KRUS od dnia 1 marca 2020 r.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego informuje, że od dnia 1 marca 2020 r. kwoty...

Bieżąca sytuacja i perspektywy rynku malin

Jak wygląda aktualna sytuacja w produkcji malin ? Odmiany, ceny, zbiory owoców w...

Ceny jabłek w okresie 3 – 13 lutego 2020 r.

Średnia krajowa cena skupu jabłek deserowych klasy I w dniu 11 lutego 2020 r....

ARiMR: Oświadczenia zamiast e-wniosku od 2 marca

Rolnicy prowadzący małe gospodarstwa również w tym roku będą mogli złożyć zamiast...

UOKiK: Kontrole żywności - nowa jakość

Od 1 lipca nastąpi fuzja kontroli jakości żywności w jednej wyspecjalizowanej instytucji...

Nadal zagraża nam susza - "Raport Stop suszy! 2020"

Choć po ostatnich opadach wilgotność gleby w wielu regionach Polski poprawiła się, nadal...

Najnowsze ogłoszenia

Wygarniacz gałęzi Lisicki

26.02.2020 14:07 autor: burza1987

Kupię maszyny

26.02.2020 10:13 autor: Sadpol123

Kupię skrzyniopalety

23.02.2020 21:30 autor: kaktus5

Brona aktywna 190cm z wałem pakera Maschio

23.02.2020 20:34 autor: burza1987

skrzyniopalety

23.02.2020 18:07 autor: gogler

Opryskiwacz tifone vento 1500

23.02.2020 17:38 autor: kasia

2019_Yara_domyslny

Najnowsze komentarze

kosiarko-rozdrabiacz
kosiarko-rozdrabniacz,uzywany 2 sezony -cena...
Na całe szczęście dziecko...
Jesteś producentem czy konsumentem?
Na całe szczęście dziecko...
Wole te ordzewiałe, niewybarwione i...
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Jakby emocje związane z tym tematem...
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Czy decyzja o wzroście sen wpłynie na...
KRIR: Problemy rolników z...
Ale brednie. Śpiewke o kredytach i o...
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Ta wielka akcja eurokratów rzekomej walki o...
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Trochę masz rację, że często w napoju...
ZSRP: Sadownicy muszą mieć...
Może gdybyśmy operowali na wolnym rynku a...
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Cenę kształtuje świat, popyt, oraz podaż....
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Witam. No cóż, podatek jest podatkiem i...
Robot do cięcia drzew w sadzie
A ja po staropolsku, /do cięcia/ "najlepsza...
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Z tego co wiem ,to projekt zakłada,że z...
Podłączone do internetu...
Większość podziwia Einsteina za jego...
ZSRP: Sadownicy muszą mieć...
Albo wolny rynek i wolne ceny jak były od...
ZSRP: Sadownicy muszą mieć...
A jakby tak wprowadzić obowiązkowe umowy...
Maliszewski: Opłata cukrowa...
Co mnie dziwi... Tego artykułu jeszcze nikt...
EPA: Glifosat nie stwarza...
No i po klopocie GLIFOSAT W MIARĘ BEZPIECZNY...
Robot do cięcia drzew w sadzie
Akcja jak w horrorze ...
Deweloper w sąsiedztwie sadów
Podejrzewam że deweloper szukał działki....
Deweloper w sąsiedztwie sadów
Jak sądzę, będzie ciekawie... Spór się...
Deweloper w sąsiedztwie sadów
W Agrobiznesie pokazywali jak jakiegoś...
Deweloper w sąsiedztwie sadów
Odbiegając od tematu, dziękuję za minusy...
Deweloper w sąsiedztwie sadów
Najgorzej jak przyjedzie taki z Pan z miasta...
Deweloper w sąsiedztwie sadów
Szkoda popadać w panikę sam mam kwatery...
Zmieniające się...
"Zielony dobrostan" na hektarowej działce...
Jabłko YELLO® rusza na...
Wychodowali w Japoni (chyba) a kasę robią...
Deweloper w sąsiedztwie sadów
Plan to może i miał sens gdyby powstał...
Deweloper w sąsiedztwie sadów
Każda gmina powinna mieć uzgodniony i...
KOWR przejął produkty i...
Kogoś to dziwi? Tak miało być.
KOWR przejął produkty i...
Dziwne ,w TVP INFO nic nie mówili.Pewnie w...
Współpraca na rzecz...
Pierwszych dwanaście instytucji, wspartych...
Pada, ale…aby nie było...
W wiosce jest staw około 0.7ha. Niemcy...
Ministerialna opłata...
Na San Escobar Latynosi/Metysi/Kreole/Murzyni...
Pada, ale…aby nie było...
Pamiętam takie zastawki na cieku...
Rosja: Zniszczono polskie jabłka
O co chodzi? Czyż, w ramach reperkusji nie...
Sadownik bez jabłek, bez...
sadownik powinien otrzymywać pieniądze za...
Sadownik bez jabłek, bez...
Jakie przepisy znowu chcecie wprowadzać ?...
Pada, ale…aby nie było...
A wystarczy co 100m postawić małą...
Pada, ale…aby nie było...
Pamiętacie rok 2017? Wyjątkowo mokry. W...
Sadownik bez jabłek, bez...
jak nie wprowadzone zostaną przepisy ze...
Sadownik bez jabłek, bez...
Też oglądam, kogo widzisz w roli magnatów...
Sadownik bez jabłek, bez...
Po obejrzeniu róznych materiałów na yt...
Sadownik bez jabłek, bez...
Brawo ty! Wytrzymaj miesiąc bez kur-wizji a...
Współpraca na rzecz...
Przyklasnąć inicjatywie... długo bić...
Nie na każdy sprzęt...
Za poprzedniego ustroju to urzędnik...
Sadownik bez jabłek, bez...
Wlasnie wziolem przyklad i poogladalem na yt...
Sadownik bez jabłek, bez...
To dlaczego we Francji ma poparcie tak małe...
Sadownik bez jabłek, bez...
Czy należy zawsze popierać bezkrytycznie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ja cieszę się że z Francją się...
Sadownik bez jabłek, bez...
Nie ma jak wysłuchać mądrego wystąpienia...
Sadownik bez jabłek, bez...
A WIDZIAŁEŚ nie głosujących?
Sadownik bez jabłek, bez...
A widziałes wegierskich posłów glosujacych...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ja moge sobie pisac bul czy ból czy brexit i...
Sadownik bez jabłek, bez...
A i na koniec Homo sapiens to po polskiemu...
Sadownik bez jabłek, bez...
Myślę że już dwuwyrazowe hasła to da...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ale w Twojej wysoce merytorycznej wykładni...
Sadownik bez jabłek, bez...
Widzę że następny intelekt objawiony....
Sadownik bez jabłek, bez...
Erko - jak by ludzie w rozwoju,...
Instytut Staszica: Nowy...
Mi się marzy,że wszystkie restauracje...
Instytut Staszica: Nowy...
I znowu topórna propaganda instytutu...
Sadownik bez jabłek, bez...
Piszę że tego kraju nie stać na głupie i...
Sadownik bez jabłek, bez...
Adrian to bardzo zdolny kabareciarz, Górski...
Sadownik bez jabłek, bez...
Może rozważ taką ewentualność, że...
Sadownik bez jabłek, bez...
Powstał za złej, obrzydliwej władzy, ale...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ależ to całkiem normalne że jak szef mówi...
Sadownik bez jabłek, bez...
Artemida - ja, jako absolwent wydziału...
Sadownik bez jabłek, bez...
Nie wiem, czy znają angielski, ale tobie...
Sadownik bez jabłek, bez...
ku*wa chłopie raz piszesz że mamy skansen,...
Sadownik bez jabłek, bez...
Tylko że te zakupy mają tylko i wyłącznie...
Sadownik bez jabłek, bez...
A system Patriot ? wyrzutnie rakietowe Himars...
Sadownik bez jabłek, bez...
Czy ten twój idol z Żoliborza nie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Wypominac wpadki slowne itd to mozemy sobie...
Sadownik bez jabłek, bez...
A o kim angielskie tabloidy pisały ze pacan?...
Sadownik bez jabłek, bez...
Jak trzeba mierć zryte lub ile dostawać...
Sadownik bez jabłek, bez...
Z ostatniego dowcipu Pana Prezydenta Dudy o...
Sadownik bez jabłek, bez...
A składanie wieńców dla BRYGADY...
Sadownik bez jabłek, bez...
A Obamie o zonie co gadał zeby sprawdzac...
Sadownik bez jabłek, bez...
żenujący to był Komorowski pisząc bul...
Sadownik bez jabłek, bez...
Wojsko swego czasu Pan Tusk juz zlikwidował...
Sadownik bez jabłek, bez...
A co do dudy to przynajmniej zna jezyk obcy a...
Sadownik bez jabłek, bez...
Przeciez jak by nie Po nie bylo by tej...
Sadownik bez jabłek, bez...
taki chętny do słuchania jesteś Espuma to...
Sadownik bez jabłek, bez...
taaa i trzymać wiecznie morde w kuble i sie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Popatrzcie na kolegę waszego guru co trzesie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Niedlugo byly juz o tym artykuly w gazetach...
Sadownik bez jabłek, bez...
przecież Getback powstał w 2012r, kto wtedy...
Sadownik bez jabłek, bez...
Powielając twój tok rozumowania to...
Sadownik bez jabłek, bez...
Jeśli się uważa że podpisane wcześniej...
Sadownik bez jabłek, bez...
Nikt nie mówi o źadnym wychodzeniu z UE,...
Sadownik bez jabłek, bez...
Jakbyś kolego trochę "liznął"...
Sadownik bez jabłek, bez...
https://www.youtube.com/watch?v=bSiMKiaulNQ...
Sadownik bez jabłek, bez...
W świetle powyższych cyfr nasuwa się...
Sadownik bez jabłek, bez...
erko - tak wszystko ten " ciemny lud kupuje?...
Sadownik bez jabłek, bez...
Pomimo to 89% nie chce wyjścia z Unii...
Sadownik bez jabłek, bez...
A bedac w uni w normalnym roku urodzajnym...
Sadownik bez jabłek, bez...
Kantar Group /największy w Polsce badacz...
Sadownik bez jabłek, bez...
Już mówię co by było po wyjściu z UE z...
Sadownik bez jabłek, bez...
Tez widziałem ten sondaz co ludzie sami na...
Sadownik bez jabłek, bez...
Odnośnie powyższego : po wyjściu z unii...
Sadownik bez jabłek, bez...
Na Interii jest niżej ciekawy artykuł " Czy...
Sadownik bez jabłek, bez...
tak do ciebie. Bezsilność to ty pokazałeś...
Sadownik bez jabłek, bez...
Nie wiem czy to do mnie... Ale jak Ci tylu...
Sadownik bez jabłek, bez...
taki byłeś pewny siebie i cos sie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Coś nie słychać aby Zjednoczone K....
Sadownik bez jabłek, bez...
masz nie męcz sie i nie szukaj, porównaj z...
Sadownik bez jabłek, bez...
h*j mnie obchodzą twoje plusy. Może sobie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Skoro "jak zwykle manipuluję" to kto mi daje...
Sadownik bez jabłek, bez...
14,70 to jest BRUTTO a nie na ręke to raz,...
Sadownik bez jabłek, bez...
Oj z tymi cytatami, nie zacytuję dokładnie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Korki od szampana w wielkiej brytani...
Sadownik bez jabłek, bez...
Jak to przecież jesteś taki prawy i...
Sadownik bez jabłek, bez...
nie odczuwasz wzrostu cen prądu, paliw,...
Sadownik bez jabłek, bez...
przecież o to chodziło aby sterować...
Sadownik bez jabłek, bez...
Anglia dzis wychodzi z ue, nawet w rmfemie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Z jednej strony piszesz że jest dobrze...
Sadownik bez jabłek, bez...
chłopie ty masz jakąś fobie na punkcie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Podatek gruntowy nie jest jakiś dotkliwy,...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ostatnie wybory pis wygrał dzięki wsi, a w...
Rezygnacja z pestycydów...
Mało prawdopodobne a właściwie niemożliwe...
Sadownik bez jabłek, bez...
Dawno, dawno temu Mussoliniego wybrali...
Sadownik bez jabłek, bez...
Każdą władze wybierają ludzie.. Twoje...
Rezygnacja z pestycydów...
Jest udowodnione,że statystycznie procentowa...
Rezygnacja z pestycydów...
... rezygnacja z pestycydów zwiększy szanse...
Sadownik bez jabłek, bez...
Jest drobna różnica, Neuman gadał, a jakie...
Sadownik bez jabłek, bez...
Wiem dla ciebie i tobie podobnych...
Sadownik bez jabłek, bez...
Taśmy Nojmana słyszałem mówił " dopóki...
Sadownik bez jabłek, bez...
Barakuda- naoglądałeś się TVN u, który...
Sadownik bez jabłek, bez...
firmy exportowe nie sprzedają jabłek bez...
Sadownik bez jabłek, bez...
Marki podałeś bardzo dobry przykład na...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ja proponuję obejrzenie filmu "" Dług " jak...
Sadownik bez jabłek, bez...
Jest przysłowie jak się nie ma miedzi to...
Sadownik bez jabłek, bez...
Może to co napiszę będzie B A R D Z O...
Sadownik bez jabłek, bez...
Panowie w gospodarce tzw. "wolnorynkowej" te...
Sadownik bez jabłek, bez...
Wystarczy mignac i juz widac ja nie big...
Sadownik bez jabłek, bez...
Dobry pomysł ale nie możliwy. Bo firmy nie...
Sadownik bez jabłek, bez...
to nie pierwszy oszukany sadownik , firm co...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ja sobie wyobrażam że i adwokat by nie...
Sadownik bez jabłek, bez...
A skąd wiesz, że Ciebie prokurator...
Sadownik bez jabłek, bez...
masz babko placek chlop dał towar jabłka i...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ponoć to nie pierwszy przypadek braku...
Sadownik bez jabłek, bez...
Ja mam taką radę dla tych co szukają...
Sadownik bez jabłek, bez...
Wniosek jest prosty. Jak teraz sądy są...
Sadownik bez jabłek, bez...
Nie wiem o jakich programach w TVN mówisz bo...
Sadownik bez jabłek, bez...
przyczepiliscie sie tego tvp niczym...
Sadownik bez jabłek, bez...
Widać, że TVP PIS na prawdę "pierze"...
Sadownik bez jabłek, bez...
A można i tak Prokuratura – urząd...
instagram